Bebek ve Çocuk Gelişimi Takip Programı 2017

TARİH 2017-02-13

BEBEK VE ÇOCUK GELİŞİMİ TAKİP PROGRAMI 2017

Amaç: Ailelerin dikkatini çocuklarının güçlü ve zayıf yönlerine çekmek,

Neden Çocuk Gelişimi Takibi? 0-6 yaş, insan yavrusunun gelişimi için ALTIN YILLARdır. Kendine güven, dünyaya güven, temel sosyal beceriler, girişimcilik, kendini ifade edebilme gücü ve isteği gibi hayati özelliklerin temeli bu yaşlarda atılır.

Aileler, çocuklarının gelişimini genellikle aynı günlerde doğan bir akraba ya da komşu çocuğuyla kıyaslama yaparak takip etmektedirler. Oysa çocuk gelişimi takibi bu kadar basit iş olmayıp karmaşık ve kapsamlıdır. Belki fiziksel gelişim alanını gözlem ya da diğer çocuklarla kıyaslama yapılarak bir miktar da olsa takip edilebilir. Lakin dil-konuşma, bilişsel, ruhsal, sosyal, öz bakım gelişimi gözlem ya da kıyaslama yaparak takip edilemeyecek kadar karmaşık alanlardır. Aileler, gözlem yapılarak takip edilemeyecek gelişim alanlarını göz ardı edip çocukları okul çağına geldiğinde fiziksel açıdan sağlıklı fakat dil-konuşma, bilişsel, ruhsal, sosyal, öz bakım gelişimleri açılarından yaşıtlarının gerisinde kalmış bir çocuğa sahip olabilirler. Bu yüzden bütün hastalıklarda olduğu gibi gelişimsel gecikmelerde de erken tanı ve tedavi önemli olup okul çağına kadar bütün çocuklar düzenli aralıklarla bütün gelişim alanlarında birden uzman bir ekip tarafından mutlaka takip edilmelidir!

 

Bütüncül çocuk gelişimi takibini; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı, Psikolog, Çocuk Gelişimi Uzmanı, Özel Eğitim Uzmanı, Çocuk ve Ergen Psikiyatristi, Çocuk Nöroloji Uzmanı, Dil ve Konuşma Bozuklukları Uzmanı gibi değişik uzmanlık alanlarından oluşan bir ekip yapmalıdır. Okul çağında aileler çocuk psikiyatristi, psikolog, psikolojik danışman, çocuk gelişimi uzmanı, eğitimciler gibi farklı uzmanlara yönlenebilmekte ancak bebeklik ve erken çocukluk döneminde sıklıkla çocuk hekimleri ve temel sağlık çalışanlarına başvurmaktadırlar. Aileler, çocukları ile ilgili çeşitli kaygılarını paylaşabilmeyi, onların öğrenmesinin, duygularının, davranış ve hareketlerinin yaşlarına uygun olarak gelişip gelişmediğini öğrenmeyi ve bu gelişimi destekleyebilmeyi istemektedirler (Schuster ve ark., 2000; Young ve ark., 1998). Çocuklara yönelik, 0-6 yaş döneminde yapılacak çocuk gelişimi takipleri sayesinde okul ve ergenlik dönemlerinde ortaya çıkması muhtemel problemlerin büyük oranda önüne geçilecektir.

Dünyada olduğu gibi ülkemizde de çocukluk dönemi ölüm oranlarındaki azalmaya karşılık, çocukluk dönemi gelişimsel sorunları önemli bir grubu oluşturur. Ülkemizde engelleri olan kişilerin toplumun en az yüzde 10’ unu oluşturduğu bildirilmektedir (TNSA, 2003). Çocuklarda Kronik Hastalıkların Sıklığı Tarama Çalışması verilerine göre, beslenme sorunları gibi mutlaka gelişimsel gecikmelerle birlikte seyreden durumlar ve davranış sorunları birlikte ele alındığında gelişimsel sorunların sıklığının çocukluk döneminde yüzde 25’ e ulaştığı görülmektedir (Ro-Codec, 1996). Batı ülkelerinde gelişimsel ya da davranışsal sorunların sıklığı yüzde 12-17 oranında olduğuna göre (Boyle ve ark., 1994) tüm toplumlarda bu sorunların çok sık rastlanan bir grubu oluşturduğu açıktır. Gerek her çocuğun gelişiminin izlenmesi, gerek risklerin ve gecikmelerin erken saptanmasının önemi artık dünyada ve ülkemizde bilinmektedir. Kronik hastalıkların bu denli sık görülüyor olması ülkemizde de gelişimsel değerlendirme, destekleme ve izleme çalışmalarının yapılmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır.

bebek ve çocuk gelişimi

Gelişim; yaşam boyunca fiziksel, sosyal, duygusal, ruhsal ve bilişsel işlevlerdeki nicel ve nitel değişmeleri ifade eden bir kavramdır.

Gelişimsel Değerlendirme; gelişimi sorunlu olabilecek ve ayrıntılı değerlendirilmesi gereken çocukların aralıklı olarak değerlendirme yöntemleriyle sağlıklı gelişenlerden ayrılması temeline dayanır (Meisels, 1989).

Gelişimi Destekleme; gelişimi değerlendirme ve izleme konusunda bilgili ve deneyimli uzmanların çocuklara gelişimleriyle ilgili sundukları desteğe denir.

Gelişimsel İzleme; gelişimi değerlendirme ve destekleme konusunda bilgili ve deneyimli bir ekibin yaptığı değerlendirme ve gözlemlerdir (Dworkin, 1989).

 

Çocuk Gelişimi Takibinin Tarihçesi: Çocuk gelişiminin değerlendirilmesi yüz yıl önce çocuk merkezli yaklaşımlarla başlamış, günümüzde ise ailelerden alınan bilgilerin ve ailelerin, çocuklarının gelişimiyle ilgili kaygılarının öneminin farkına varılmış, ancak izleme sırasında hala hangi araçların kullanılması gerektiği konusunda fikir birliğine varılamamıştır (Gilliam ve Mayes, 2002).

 

Hangi Çocuklar Taranmalıdır? 1986 yılında İngiliz Pediatri Birliği gelişimsel değerlendirmelerin her sağlam çocuk muayenesinde yapılmamasını, ancak gelişimsel öykü alınmasını, çocuğun gözlemlenmesini ve ailenin gelişimle ilgili kaygıları ve izlenimleri üzerinde durulması gerektiğini vurgulamıştır. Amerikan Pediatri Akademisi ise doğumdan itibaren tüm çocukların gelişimlerinin düzenli olarak izlenmesini önermektedir (AAP, 2001).

 

Araştırma Sonuçları: Palfrey ve arkadaşlarının Boston’da yaptığı bir çalışmada özel eğitim okullarına devam eden 1.726 çocuğun ailelerinden alınan bilgilerle çocuklara mental retardasyon, konuşma bozukluğu, öğrenme güçlüğü, duygusal sorunlar, hiperaktivite ve bedensel engel gibi tanıların çocuk hekimleri tarafından en erken ne zaman konulduğu araştırılmıştır. Sorunları olan çocuklardan % 4,5’i doğumda tanı alırken, sadece % 28,7’si 5 yaşından önce tanı almıştır. Hekimler, öğrenme güçlükleri, konuşma bozuklukları, duygusal sorunlar, hiperaktivite ve diğer gelişimsel sorunların % 10-25’ine tanı koymuşlardır. Bu çalışmada hekimlerin ortalama olarak bilişsel gecikme (mental retardasyon) tanısını 34. ayda, konuşma bozukluğu tanısını 38. ayda, işitme sorunlarını da ortalama 39. ayda saptadıkları belirlenmiştir (Palfrey ve ark., 1987)

Nasıl bir BEBEK ve ÇOCUK GELİŞİM TAKİP PROGRAMI sunuyoruz?

1. Aileden Bilgi Alma Yoluyla Problem Tarama Envanteri Uygulaması: 127 maddeden oluşan form çocuk ve ergen psikiyatristi, çocuk nöroloji uzmanı, özel eğitim uzmanı, dil ve konuşma terapisti, klinik psikolog ve çocuk gelişimi uzmanlarından oluşan 60 kişilik bir ekip tarafından çocuk gelişimini taramaya yönelik Türkçe, İngilizce ve Almanca kaynaklar taranarak oluşturulmuştur. Çocuğun öğretmeni tarafından doldurulur ve DİLGEM uzmanları tarafından analiz edilir.

2. Anamnez Alımı: DİLGEM uzmanları tarafından çocukla ilgili doğum öncesi, doğum anı ve doğum sonrasına ait aileden alınan bilgilere denir.

3. Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE) Uygulaması: Güncel kuramlara dayanan gelişimi değerlendirme araçlarının aileden alınan bilgileri içermesi kaçınılmazdır(Meisels, 1996). Bu yüzden aileden alınan bilgilerle yapılan Ankara Gelişim Tarama Envanteri’ne(AGTE) bu projede yer verdik.

AGTE, anne-baba ile görüşme yoluyla uygulanan bir değerlendirme aracıdır. Yaşamın ilk 6 yılındaki gelişim, 154 madde ve dil-bilişsel, ince motor, kaba motor, sosyal beceri-öz bakım ve genel gelişim gibi 5 alt kategoride değerlendirilmektedir. Çocukların gelişimi, 0-3 aydan başlayarak 48-72 ay dilimine kadar aylık periyotlar halinde tek tek incelenip gözlenerek puanlanır. Bu değerlendirme anne-baba ve çocuğun bir arada olduğu ortamda yapılır. Önemli olan, çocuk hakkında en sağlıklı bilgiyi elde edebilmektir. Uygulama sonucunda çocuğun genel gelişimi hakkında sistematik bilgiler elde edildiği gibi çocukla ilgili muhtemel gelişimsel gerilikler de tespit edilir. Bu envanter, DİLGEM bünyesinde çalışan Ankara Gelişim Tarama Envanteri Sertifikası’ na sahip uzmanlar tarafından uygulanır.

4. Denver II Gelişimsel Tarama Testi Uygulaması: Çocuklarda gelişimin izlenmesi, gelişimsel aksaklıkların erken saptanabilmesi için gelişimsel tarama testlerinin düzenli olarak kullanılması gerekir. Amerika Birleşik Devletleri’nde Denver Gelişimsel Tarama Testi en sık kullanılan gelişimsel tarama testidir.( Sand ve ark., 2005). Denver testi, W. K. Frankenburg, J. B. Doods, A. W. Fandal, E. Kazuk ve M. Cohrs tarafından geliştirilmiş olup 1980 yılında K. Yalaz ve S. Epir ile Türkçe’ye uyarlanmıştır. 1996 yılında K. Yalaz ve B. Anlar' ın katkılarıyla yenilenerek ülkemizde kullanılmaya başlanmıştır. 0-6 yaş aralığındaki çocuklara uygulamak üzere düzenlenmiştir. Testin amacı; çocuğun yaşına uygun becerilerini değerlendirirken varsa gelişimsel açıdan sorunları da ortaya çıkarmaktır. Uygulama süresi 15-20 dakikadır ve bireysel olarak uygulanan bir performans testidir. Zekâ testi olarak kullanılamaz.

Denver Gelişimsel Tarama Testi’ni uygulayabilmek için içeriğini iyi bilmek ve çocuklarda karşılaşılan problemleri tanımak gereklidir. Testin klinik amaçla kullanılması için de uygulayan kişiler eğitim almaktadırlar.

Test, gelişimsel alanları taramak üzere dört bölümde, 116 maddeden oluşmuştur. Bu bölümler;

  • Kişisel-Sosyal: İnsanlarla anlaşma, kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme
  • İnce Motor: El-göz koordinasyonu, küçük cisimleri kullanabilme, çizme yetisi
  • Dil: İşitme, anlama, konuşma
  • Kaba motor: Yürüme, zıplama, oturma, büyük kasların hareketi.

Çocuk, uygulayıcının istediği işlemleri yaparak bu maddeleri yanıtlar. Bu bölümlere göre test puanlanır ve yorumlanır. Aileye bilgi verilir. Gerekli yönlendirmeler yapılarak test yıl içinde yinelenir. Bu test, DİLGEM bünyesinde çalışan Denver II Gelişimsel Tarama Testi Sertifikası’ na sahip uzmanlar tarafından uygulanır.

bebek ve çocuk gelişimi takip programı

5. Dil ve Konuşma Gelişimi Değerlendirmesi:

  1. Oral-Motor Muayene: Dil ve Konuşma Terapisti tarafından çocukların genel yüz ve kranofasiyal görünümlerinde herhangi bir sorun olup olmadığına ve konuşmada görev alan artikalütörlerin (dudak, diş, dil, sert damak, yumuşak damak, küçük dil) yapı ve işlevlerine bakılmaktadır.
  2. Türkçe Erken Dil Gelişim Testi (TEDİL) Uygulaması: TEDİL, Test of Early Language Development (TELD-3) dil gelişim testinden Seyhun TOPBAŞ ve Selçuk GÜVEN tarafından uyarlanmıştır. 2;0- 7;11 yaş arası çocukların dil gelişiminin değerlendirilmesinde kullanılan bir testtir. Testin amaçları çocuğun sözel dil yeterliliğinin güçlü ve zayıf yönlerini belirlemek, dil bozukluklarını önlemek veya dil bozukluğu olan çocuklara erken müdahale edebilmek ve olası bir dil terapisinin program ve sürecini belirmektir. Dil, anlambilgisi (semantik), biçimbilgisi (morfoloji), sözdizimi (sentaks), sesbilgisi (fonoloji) ve edimbilgisi (pragmatik) olmak üzere beş bileşenden oluşur. TEDİL' in maddeleri bu bileşenlerden üçünü (anlambilgisi, biçimbilgisi ve sözdizimi) ölçmektedir. Diğer iki bileşenlere ilişkin bilgi çocuğun ifade edici dil örneklerinden sağlanabilir fakat puanlamanın içine dâhil edilmemektedir.

 

TEDİL, A ve B olmak üzere iki paralel kayıt formu içermektedir. A ve B kayıt formları, alıcı ve ifade edici olmak üzere iki alt test içermektedir.

 

  1. Sesletim Sesbilgisi Testi (SST) Uygulaması: Sesletim sesbilgisi testi, 2-8 yaş arası ana dili Türkçe olan çocukların sesletim bozuklarının artikülasyon taramaları ile ayrıcı tanı ve değerlendirilmesinde kullanılır. Geçerlilik ve güvenirliği olan norma dayalı bir testtir. Çocukların artikülasyon ve fonolojik gelişim özelliklerini doğal ve yapılandırılmış koşullarda sistematik olarak ölçer. Testin amacı artikülasyon-fonoloji bozukluklarını tarama, ayrıcı tanı ve değerlendirme ve terapi etkililiğinin değerlendirilmesidir. Üç alt ölçekten oluşmaktadır. Sesletim Tarama Alt Testi, İşitsel Ayırt Etme Alt Testi ve Sesbilgisel Analiz Alt Testi (Topbaş,2004/5).

 

Sesletim Alt Testi (SET): Çocukların sesletim becerileri tek, iki, üç ve çok heceli kelimeler içerisinde hece başı-sözcük başı, hece başı-sözcük içi ve hece sonu-sözcük içi pozisyonlarında, resim adlandırma yöntemiyle değerlendirilir.

İşitsel Ayırt Etme (İAT): Çocukların üretemedikleri sesbirimlerini işitsel olarak ayırt edip edemediklerini değerlendirir. Ses birimlerinin ayırıcı özelliklerinin kazanılıp kazanılmadığına bakılmaktadır.

Sesbilgisel Analiz Alt Testi (SAT): Çocukların ürettikleri sesler ve dilin kurallarına uygun olarak kullanabilme yeterlilikleri doğal konuşma içerisinde ölçülmektedir.

6. Fiziksel Gelişim Değerlendirmesi: Çocuk fizyoterapisti tarafından yapılan postür analizi, duyu değerlendirmesi, kaba ve ince motor beceri değerlendirmeleri ile çocuğun fiziksel, duyusal, motor gelişim alanlarının detaylı bir şekilde değerlendirildiği süreçtir.

  1. Postür Analizi: Postür analizi insan vücudunun ayakta ve eğilirken normal dengeli anatomik duruşundan ne kadar sapma gösterdiğinin milimetrik hassasiyette ölçülmesidir. (Skolyoz, omuz düşüklüğü, karın kas gücü, sırt kas gücü vb.)
  2. Duyu değerlendirmesi: Duyu Bütünleme Terapisi alanında uzman bir fizyoterapist tarafından duyusal gelişimin değerlendirilmesidir.
  • Duyuların tek tek değerlendirilmesi(Görme, işitme, dokunma, koku, denge, propriosepsiyon, tat)
  • Duyusal entegrasyonun ve duyuların hareket becerilerine etkisinin değerlendirilmesi
  • Duyusal gelişimin ‘Duyu Profili’ testi ile aile sorularının yanıtlanması ve sonuçlarının sunulması
  • İhtiyaç dahilinde Praksis(Hareket becerisi) değerlendirmesi
  • İhtiyaç dahilinde hareket gelişiminde duyu- motor gecikme ya da beceri eksikliği durumunda daha detaylı izlem talebi
  1. Motor Gelişim: Bobath Terapisi alanında uzman fizyoterapist tarafından motor gelişim ve gelişim basamaklarının detaylı değerlendirmesinin yapıldığı süreçtir.
  • Hareketlerin tipi ve süresinin değerlendirilmesi
  • Hareketler arasındaki motor geçişlerin değerlendirmesi
  • Yaşa uygun hareket değerlendirmesinin detaylandırılması
  • İhtiyaç dahilinde hareketin motor beceri eksikliği durumunda detaylı izlem talebi
  1. 3. Klinik Gözlem: DİLGEM Uzmanları tarafından çocukların gelişim basamakları dikkate alınarak yarı yapılandırılmış ortamda çocukla birebir olarak yapılan değerlendirme seansıdır. Bu seans DİLGEM bünyesinde çalışan Uzman Klinik Psikologlar, Özel Eğitimciler ya da Uzman Dil ve Konuşma Terapistleri tarafından çocuğun ihtiyacına yönelik olarak yapılır.

DİLGEM Bebek ve Çocuk Gelişim Takip Programının çocuğunuza muhtemel getirileri nelerdir?

1. Çocuğunuzun gelişimini komşu ya da bir yakınınızın aynı günlerde doğmuş bir çocuğuyla gözlemleme yaparak takip etmek yerine Türk çocukları için standardize edilmiş test ve envanterler aracılığıyla dil-konuşma, bilişsel, ruhsal, sosyal, öz bakım, fiziksel (ince motor-kaba motor) gelişim alanlarının tümünde birden taratıp her bir gelişim alanında çocuğunuzun ne düzeyde olduğunu tespit ettirebilirsiniz.

2. Çocuğunuzun güçlü ve zayıf yönleriyle birlikte eğilimlerini de tespit edeceğiz.

3. Çocuğunuzun gelişimsel durumunu yazılı bir rapor haline getirip size sunacağız.

4. Sizlerin dikkatini çocuğunuzun güçlü yönleriyle birlikte zayıf yönlerine de; yani öncelikli ihtiyaçlarına da çekeceğiz.

5. Çocuğunuzun gelişimsel gecikme yaşadığı alanlar evde sizler tarafından desteklenerek sorunlar büyümeden önlenecek; bu sayede çocuğunuz için kritik dönemler kaçırılmamış olacaktır.

6. Gelişimsel ve davranışsal sorunları olan çocukların yaklaşık % 30’u erken destek şansını yitirdiği zamanda tespit edilebilmektedir(Palfrey ve ark.,1987). Bu çalışmayla birlikte çocuğunuzda olması muhtemel gelişimsel gecikmeler çocuğunuz ilkokula başlamadan önce tespit edilecek; çocuğunuz belki de hayatı boyunca yakasını bırakmayacak aksiliklere maruz kalmayacaktır.

7. Çocuğunuzun içinde bulunduğu yaş dönemiyle ilgili gerekli bilgileri ve bu dönemlerde dikkat etmeniz gereken noktaları öğreneceksiniz.

8. Çocuğunuzla ilgili farkına varmadan yaptığınız hataları görme ve düzeltme olanağı bulacaksınız.

Açıklamalar

1. Bu çalışma 0-72 ay arası bebek ve çocuklar içindir.

2. Her bir birey için ayrılan süre 4 seanstır.

          a. Değerlendirme Seansı Sayısı: 3

          b. Açıklama Seansı Sayısı: 1

3. Değerlendirme sonucu gelişimsel risk taşıdığından süphe edilen bebek ve çocuklar dilerlerse DİLGEM uzmanlarından ücretini ödeyerek destek hizmeti alabilirler.

Müşteri destek ekibimiz sorularınızı cevaplamak için burada. Bize herşeyi sorabilirsiniz. WhatsApp ile size anında dönüş yapılacaktır.
Merhaba, size nasıl yardımcı olabilirim?